Nowe zjawiska w psychologii i lasoterapia

Na początku chciałam wymienić kilka nowych zjawisk dotyczących użytkowyników sieci www

 i zastanowić się razem z moimi czytelnikami jaka jest kondycja człowieka współczesnego?

 Hikikomori od japońskiego "hiki" i "komoru" oznaczających wycofać, odseparować się, to stan, w którym człowiek wycofuje się od życia społecznego i od miesięcy lub lat pozostaje zamknięty w swoim domu, czy tylko pokoju, odizolowany od wszystkich poza swoją rodziną. Osoba dotknięta tym zaburzeniem kontaktuje się ze światem za pomocą internetu, zamawia jedzennie do domu, a nawet unika swoich domowników w drodze do łazienki czy lodówki. Skrajne uzależnienie od sieci powoduje, że młodzież (bo to ich głównie dotyczy), nie uczy się prawidłowych więzi społecznych. Na stronach internetowych i w social mediach komunikuje się, zazwyczaj pisząc, nie zważając na reakcje werbalne. Relacje stają się więc płytkie, pozbawione uczuć, nastawione na płaszczyznę intelektualną. Z tych to powodów zmniejsza się odpowiedzialność za własne zachowanie. Umożliwia to posługiwanie się pseudonimem, awatarem, fikcyjnych kontem w mediach społecznościowych. Dzięki nim użytkownicy sieci mają pozorną swobodę wyrażania swoich poglądów i nie narażają się na stres społeczny, który mógłby zaistnieć w konfrontacji z realną osobą. 

Heads down - pokolenie wpatrzone w ekrany smartfonów, nie tylko gdy jest w odosobnieniu, ale również podczas spotkań towarzyskich. Ludzie unikają kontaktu wzrokowego, posługują się komuikatorami, zanika realny kontakt z innymi.

Karoshi kolejne zjawiko oznaczające nagłą śmierć w wyniku stresu i przepracowania. Zazwyczaj dochodzi do nałożenia się zaburzeń sercowo-naczyniowych (udar mózgu, zawał serca, niewydolność). Karoshi dotyka zwykle ludzi sukcesu, spędzających w pracy większość swego czasu, perfekcjonistów, pracoholików. Skrajne przepracowanie może nawet doprowadzić do karojisatsu - samobójstwa z przepracowania. Uzależnienie od pracy prowadzi do zaburzeń interpersonalnych: osoby nimi objęte nie zważają na potrzeby swoje i swoich bliskich, stan zdrowia i jakieś sygnały alarmowe z niego wynikające.

Przeciążenie informacyjne (information overload) tego zagadnienia chyba nie trzeba specjalnie wyjaśniać. Zewsząd zalewa nas taka fala informacji, że czasem nie jesteśmy w stanie podjąć właściwą decyzję lub wybrać najistotniejsze fakty i sens przekazu.

FOMO (z ang. fear of missing out) lęk przed pominięciem, wewnętrzny przymus nieustannego podłączenia do sieci z obawy przed utratą przynależności. Osoby dotknięte FOMO zaniedbują własne życie, żyjąc życiem innych. Jednocześnie odczuwają przymus dzielenia się informacjami na temat swojego życia. Zjawisko dotyczy głównie mediów społecznościowych, gdzie akceptację i podziw gratyfikuje się za pomocą "lajków" i wyświetleń. FOMO objawia się również kompulsywnym sprawdzaniem telefonów, nawet podczas spotkań z przyjaciółmi, czy rodziną.

Pokolenie trzech krzeseł: fotela w domu, krzesła biurowego i fotela samochodowego - nic innego jak siedzący tryb życia. W USA to nie tylko drive up, czy drive-through, gdzie podjeżdżając pod restauracje typu fast food możemy zamówić posiłek, to również banki, które działają na podobnej zasadzie. Nasza biologia nie jest przystosowana do takiego trybu życia.

Depresja klimatyczna - lęk przed zmianami klimatycznymi i zmianami zachodzącymi w środowisku naturalnym.

Czytam "Nerwy w las" Katarzyny Simonienko. Nie wiedzieć czemu najpierw zauważam pewne zależności intuicyjnie, a potem zaczynam szukać na nie uzasadnienia. Odkąd pamiętam, aby uciszyć chaos i wewnętrzny dialog, wędrowałam. Moim celem były miejskie ulice, parki, deptaki, łąki, pod koniec liceum zaczęłam jeździć w góry, ale moim ukochanym miejscem jest od zawsze las. Był czas, że specjalnie wstawałam skoro świt, żeby poobserwować sobie jak harcują w jeziorze bobry. (To jeziorko spowite mgłą wstawiłam powyżej.) No ale do czego zmierzam? -Najpierw odkryłam, co mnie uspokaja, a teraz wiem, że to się fachowo nazywa lasoterapia (ang. forest therapy, forest bathing).

Las to miejsce, w którym jednocześnie wzrasta koncentracja i rośnie odprężenie. Takie swoiste perpetuum mobile.

Las jest archetypem. Może reprezentować sferę zwierzęcych popędów, często nieakceptowalnych społecznie, a wyrażających się w spontaniczności i energii działania. W archetypicznym lesie możemy spotkać baśniowe  i niebezpieczne postacie: zbójców, wilki, wiedźmy, itp. Protagonista wchodzi do lasu i opuszcza sferę komfortu, trafia w przestrzeń magiczną i dziką, czasem nawet zaświaty. W tym kontekście las jest miejscem, gdzie przechodzi inicjację, gdzie stawia czoło przeciwnościom, zdobywa skarb, dzięki przymiotom ducha zyskuje przyjaciół i się usamodzielnia. Tu wpis o podobnej tematyce:

 Dzika kobieta i baśn o Witalisie

"Jeśli emocje, takie jak złość, gniew czy smutek, są tłumione i nie dopuszcza się je do głosu oraz nie pozwala się ich sobie nawet zauważyć, bo nie pasują do obrazu, jaki na swój temat kreujemy, możemy wówczas odczuwać je jako coś zewnętrznego. Las wtedy wydawać się może straszny, mroczny, czy nieprzewidywalny. Taki mechanizm nazywamy projekcją".

Na podstawie "Nerwy w las" Katarzyny Simonienko

Jaki jest Twój las? Jak się w nim czujesz? Co Ciebie uspokaja, co sprawia, że jesteś szczęśliwy/szczęśliwa? Gdzie szukasz źródła swego szczęścia w swoim wnętrzu, czy na zewnątrz?

A w ogrodzie zakwitły:

Dzika kobieta, baśnie i okolica

 O wielorakim znaczeniu baśni długo by opowiadać. Jako młoda dziewczyna kupiłam w Empiku książkę Clarissy Pincoli Estes pod tytułem "Bięgnąca z wilkami". Wywarła ona na mnie bardzo duże wrażenie i od tego czasu zawsze w opowieściach szukałam jakiegoś ukrytego znaczenia. W książce jest opisanych kilka baśni min.: „Dziewczynka z zapałkami”, „Brzydkie kaczątko”, „Czerwone trzewiczki” czy „ Baśń o Sinobrodym”. Jest też baśń o Wasylisie Mądrej w niektórych wersjach czytałam o Wasylisie Pięknej. Pozwolę sobie opisać ją swoimi słowami i zinterpretować po swojemu. To historia o dziewczynce, która od umierającej matki otrzymała błogosławieństwo i dar w postaci ożywionej laleczki. Kiedy jej ojciec przestał już opłakiwać matkę, poznał nową kobietę i się z nią ożenił. Macocha Wasylisy miała dwie córki nieco starsze od niej. I zawsze kiedy ojciec, który był kupcem, wyruszał w nową podróż żeby kupić lub sprzedać swoje towary, bardzo źle ją traktowały. Wasylisa wykonywała najcięższą pracę i nikt się nawet nie zatroszczył, czy miała co jeść czy nie. W jej trudnym losie pomagała jej zawsze laleczka. Czas mijał Wasylisa była coraz  piękniejsza i w miasteczku było wielu zalotników, którzy chcieli ją za żonę. Ale macocha wszystkich przeganiała mówiąc, że w pierwszej kolejności mają wyjść za mąż jej córki. Zezłoszczone na Wasylisę, że nikt ich nie chce córki i ich matka postanowiły, że wszystkie razem wyjadą daleko w las, gdzie miały starą chatkę. Krążyły słuchy, że w głębokiej dąbrowie żyje Baba Jaga, więc macocha i jej córki obmyśliły plan jak się pozbyć Wasylisy. Specjalnie zgasiły płomień w piecu i lampach i wysłały ją w las po ogień. Nieświadoma niczego Wasylisa wkroczyła w zaczarowany las, a kiedy szła minął ją z początku jeździec na białym koniu, potem czerwonym. Kiedy dotarła do chaty Baby Jagi minął ją czarny jeździec na czarnym koniu i wjechał do chaty. Wasylisa zaczęła się bać, ale miała ze sobą przecież laleczkę i błogosławieństwo od mamy.  Starucha była okropna i już na samym początku oznajmiła,  że ogień może jej dać jeśli na niego sobie zapracuje, a jak tego nie zrobi, to ją zje. Wasylisa przyzwyczajona do cieżkiej pracy, wybrała pracę, zresztą miała ze sobą laleczkę do pomocy. Każdego wieczoru, gdy wiedźma miała wrócić na noc, do chaty wjeżdżał jeździec na czarnym koniu. Baba Jaga jak gdyby nigdy nic jadła, co jej Wasylisa przygotowała, zlecała pracę na kolejny dzień i szła spać.  Trzeciej nocy, kiedy czarownica wróciła w swym czarodziejskim kotle do domu, Wasylisa zapytała o trzech jeźdźców, a wiedźma powiedziała, że to jest kolejno dzień, zachód słońca i noc. Wasylisa zarządała też ognia. Baba Jaga początkowo nie chciała jej puścić, aż zdesperowana dziewczyna, zagroziła, że odchodzi, bo ma błogosławieństwo matki i zaczarowaną lalkę od niej i jest jej już wszystko jedno. Kiedy Baba Jaga to usłyszała, zaczęła ją samą wypędzać z chaty na kurzej łapce. I  jeszcze krzyknęła, że nie chce żadnych błogosławieństw w jej domu! Zaraz jednak zatrzymała ją i dała ogień  na drogę w latarni zrobionej z czaszki. Powiedziała przy tym, że przecież na niego zapracowała. 

Dziewczyna poszła w las a po drodze znów spotkała jeźdźców czarnego, białego i czerwonego. Gdy dotarły do starej chaty, macocha i przybrane siostry udały, że się cieszą. Czarodziejski płomień z latarni - czaszki tak zaczął się jarzyć, że spłoneły wszystkie trzy. Biedna dziewczyna udała się do miasta gdzie był jej rodzinny dom, ale nie miała do niego klucza, błąkała się po ulicach, aż przygarnęła ją staruszka. Wasylisa chciała jej się odwdzięczyć, więc poprosiła o przędzę i utkała tkaninę, żeby babcia mogła ją sprzedać. Oczywiście pomagała jej przy tym laleczka. Okazało się sukno było tak piękne, że chciał je kupić sam car. Zakupił je od staruszki, ale materiał był czarodziejski i nie dał się pociąć byle komu. Po nitce do kłębka kazał odszukać Wasylisę, która miała mu przygotować 12 koszul. Tak oto sam car poznał Wasylisę i pokochał. Po ślubie oczywiście żyli długo i szczęśliwie.

Co my tu mamy w tej opowieści?

Mamy w tej opowieści inicjację młodej dziewczyny, mamy trzy archetypy: dziewczynę, matkę i wiedźmę, mamy proces indywiduacji, poszukiwanie swojego wewnętrznego przewodnika oraz ścieżkę rozwoju duchowego. Ciemny las, w który poszła Wasylisa można przyrównać do jakichś ciężkich przeżyć jakie niesie życie, do kryzysów, do doświadczeń. Latarnia z czaszki niszczy ułudę, niszczy ego,  pozwala rozpoznać nieprawdę. Kiedy Wasylisa ją dostaje od wiedźmy już nie pozwala się okłamywać. Ona sama świeci światłem odbitym od źródła światła - tak jak księżyc świeci światłem odbitym od słońca. Czego uczy nas ta historia? -Uczy nas, że kiedy przychodzi ciężki czas, kryzys, lub choroba należy sięgać po wewnętrzne światło, a odpowiedź sama przyjdzie. Wasylisa jako młoda dziewczyna  przeszła inicjację matki, następnie trafiła na inicjację do wiedźmy. Dziewczyna - symbol niewinności, matka to oczywiście miłość, stara kobieta - siła destrukcyjna, śmierć.  U wiedźmy Witalisa zapoznała się ze swoją ciemną stroną i ją przyjęła. Przecież w końcu postawiła się samej Babie Jadze! W obliczu śmierci zawalczyła o ogień, po który poszła.Kiedy skonfrontowała się ze swoją ciemną naturą, stała się pełnią. Stała się zdolna odnajdywać wewnętrzne światło i odróżniać prawdę.

Już niedługo będzie wiosna. Zazieleni się...