Majówka

Dziś, z okazji 1 Maja, postanowiłam zobaczyć miejsce, gdzie wszystko się zaczęło. 

Ale chyba nie wszyscy są w temacie, to może pokrótce objaśnię? 1 maja 1886r. robotnicy z Chicago rozpoczęli masowe strajki domagając się 8 godzinnego dnia pracy  i lepszych warunków zatrudnienia. W kolejnych dniach (3-4 maja 1886r.) wystąpienia i protesty przerodziły się w zamieszki. Nie obyło się bez ofiar po stronie robotników i policji.

Na pamiątkę tych wydarzeń II Międzynarodówka w Paryżu ustanowiła 1 maja - Międzynarodowyn Świętem Pracy (Międzynarodowym Dniem Solidarności Ludzi Pracy), który w wielu krajach (w tym w Polsce) jest dniem wolnym od pracy.

W czasach PRL w tym dniu organizowano przymusowe pochody głównymi ulicami miast, odczyty i akademie. Uroczystościom towarzyszyły transparenty z haslami popierającymi władzę, flagi i kwiaty. W zakładach pracy wręczano odznaczenia, dyplomy oraz premie pieniężne. A po wszystkim urządzano festyny i koncerty.

Pamiętam chyba dwa zdarzenia  z tamtych czasów. Pierwsze, kiedy mama kupiła mi czerwone chorągiewki, zamiast biało - czerwonych. Tato był strasznie zły, ale biało - czerwonych w sklepie zabrakło. 

Drugi raz, pamiętam, że sama defilowałam razem  z zuchami na pochodzie i strasznie mi się dłużyło.

Dziś, gdy zobaczyłam miejsce pamięci i Haymarket Memorial autorstwa Mary Brogger, który przypomina ludziki ulepione z plasteliny, to pomyślałam, że pamięć ludzka jest wyjątkowo wybiórcza. 

Czas zaciera nasze wspomnienia. Miejsca ważnych wydarzeń nam powszednieją, obrastają w komercję, wokół rosną biurowce i osiedla mieszkaniowe. Zapominamy o tym skąd i co od czego pochodzi.  Wreszcie zapominamy, że nikt z nas nie jest nieomylny i w swej zapalczywości zapominamy się. Wymazujemy z pamięci kawałek życia, bo zmienia się geopolityka i tego się od nas oczekuje. Może to dobrze, bo jak można dalej żyć będąc tak pamiętliwym? 🤔

PS' Ten wpis nie jest o polityce, lecz ku pamięci.

1. Ciekawa jestem, czy w waszych państwach obchodzi się Święto Pracy?

2. Jeśli tak, to jak je wspominacie?

3. I jak dziś spędzacie swoją majówkę?

Obchody Dnia Świętego Patryka w Chicago

Dziś zapraszam Was na obchody Dnia Świętego  Patryka. W tym roku święto wypada we wtorek 17 marca, jednak żeby więcej mieszkańców i przejezdnych mogło wziąść w nim udział, przedłuża się jego uroczystości  aż do najbliższego weekendu. W tym roku wypadło , że jest to weekend poprzedzający. W sobotę 14 marca 2026r. wybrałam się i ja obejrzeć słynną zieloną rzekę Chicago.

Władze miasta zezwalają na barwienie rzeki Chicago na jaskrawozielony kolor przez związek hydraulików (Chicago Journeymen Plumbers Local Union). Barwnik, jak zapewniają organizatorzy, jest ekologiczny i utrzymuje się w wodzie dzień lub dwa, bez szkody dla organizmów żywych. Dokładna formula barwnika jest jednak tajemnicą.

Zielony to narodowy kolor Irlandii. W ten dzień nie tylko rzeka zabarwia się na zielono, również ulice Chicago stają się zielone od ubrań przechodniów, zielony pojawia się na platformach paradujących z okazji Dnia Świętego Patryka, na imprezach tematycznych i na festiwalach, a w irlandzikch barach zieleni się również piwo.

Najlepsze miejscówki do obserwacji znaleźć można przy skrzyżowaniu Wacker Dr i State Str, gdzie wzdłuż rzeki biegnie promenada Chicago  Riverwalk.  Barwienie rozpoczyna się o 10.00 rano.

Obchody Dnia Świętego Patryka mają w Chicago 175- letnią tradycję. A samo barwienie rzeki odbyło się po raz pierwszy w 1962r. i trwa nieprzerwanie po dziś dzień. To niezwykłe świętowanie jest wyrazem solidarności ze społecznością irlandzką.

Chicago History Museum

  Przyroda usypia, zastyga pod stalowym niebem i nieruchomieje. Niektóre stworzenia uwijają się nieustannie wokół swego jestestwa, ale senne powietrze jakby zmętniało i zalega. Na pograniczu sezonów również ludzie mogą się pogubić. Gdzieniegdzie widać jeszcze jesienne dynie, a gdzie indziej łyskają bożonarodzeniowe światełka i choinki. Tak, niektórzy Amerykanie stroją swoje świąteczne drzewka już na Święto Dziękczynienia, w ostatni czwartek listopada, który przypada za tydzień. 

Benjamin Franklin

Francuski odkrywca i eksplorer René-Robert Cavelier, Sieur de La Salle

Dziś ponownie zapraszam Was na spacer po Chicago. Przy okazji wizyty w konsulacie (po odbiór paszportu), udałam się do pobliskiego Chicago History Museum. Nigdy tam nie byłam, a okazuje się, że owa placówka ma sporo ciekawych eksponatów.

Na początku dowiadujemy się, że Chicago to miasto wielonarodościowe. 

Powyższa skrzynia należała do braci Antoniego i Franciszka Dombrowskich, którzy przybyli do Chicago w 1906r. z miejscowości Makolna (być może Mąkolno).

Kiedyś imigranci z Europy przybywali na terytorium Stanów Zjednoczonych wyłącznie drogą morską.

Tereny te były zamieszkane przez rdzenną ludność od 10 000 lat. 

A kiedy oczywiście drogą wodną dotarli tu pierwsi Europejczycy, dowiedzieli się od tubylców, że miejsce to nazywane jest "Checagou" (Chicago), od rosnącej wokół jeziora Michigan dzikiej cebuli.

Jako pierwszy rozwinął się handel wymienny i przemysł skórzano - futrzarski.

Miasto miało wówczas głównie zabudowę drewnianą i rosło w siłę aż do 8 października 1871r., kiedy wybuchł wielki pożar.

Pani Catherine O’Leary, a konkretnie jej krowa, która miała kopnąć naftową lampę i zaprószyć ogień, zostały oskarżone o podpalenie. Dziś wiemy, że przyczyną mogła być olbrzymia susza i pożary, które pojawiły się w 4 miejscach na raz w tym samym czasie.

W ciągu następnych 20 lat miasto jak feniks z popiołów odrodziło się i wypiękniało.   Chicago  zostało gospodarzem Światowej Wystawy Kolumbijskiej w 1893r. na pamiątkę 400 letniej rocznicy odkrycia nowego lądu przez Krzysztofa Kolumba.

Po wystawie w 1905r. powstał największy park rozrywki, tzw. "White Town", który funkcjonował aż do 1958r.

Ekspozycja informuje nas, że Chicago to miasto, w którym demokratyczne idee: wolności i równości padały na podatny grunt.

- "Civil War"- wojna o niepodległość

- Zniesienie niewolnictwa - symbolizuje oryginalny zegarek prezydenta Abraham'a Lincoln'a i niewolnicze kajdany

-Sufrażystki walczące o prawa kobiet

-Zamieszki robotników na Haymarket, które rozpoczęły się 1 maja 1886r.

Strajkujący pracownicy domagali się   8-godzinnego czasu pracy (zamiast 12 godzinnego) oraz podwyżek wynagrodzeń. 

To na ich pamiątkę obchodzimy 1 maja jako Święto Pracy.

-Zamieszki studenckie w Chicago przeciwko wojnie w Wietnamie w 1968 roku

I jeszcze kilka ciekawostek na koniec, z których słynie Chicago.

- Przedstawienie "Buffalo Bill's Wild West", które debiutowało w Chicago 

oraz powieść "Czarnoksiężnik z krainy Oz" 

(ang. "The Wonderful Wizard of Oz"), którą L.Frank Baum napisał w Chicago.

- Znany na cały świat gangster Al Capone

-Prohibicja

-Drużyna Chicago Bulls

oraz

- Papież LeonXIV  i Chicago Style Pizza

(Meme z sieci) 😉

Aquarium i Planetarium w Chicago

Ryby i gwiazdy może nie mają zbyt wiele wspólnego, natomiast dziś  połączyłam te dwie dość popularne chicagowskie atrakcje. Zapraszam do Shed Aquarium i Planetarium Adlera.

 Budowę Shed Aquarium rozpoczęto w 1920 r, a ukończono w 1930r na wystawę Światową, która odbyła się w Chicago 1933r. Aquarium sfinansował John  G. Shed.

Przez dłuższy czas, bo do roku 2005r, było największym  obiektem tego typu na świecie. 

Morskie potwory

Fajnie, że dzieci mogą sobie eksplorować głębiny.

Rozgwiazda w dotyku jest szorstka jak ryżowa szczotka.

Można było dotknąć też żywą skamielinę, 

czyli jesiotra.

Morskie ssaki i ptaki zawsze przyciągają tłumy

Pogoda jest kapryśna. Nas to jednak nie zraża i zwiedzamy dalej. Kolejnym wartym zobaczenia obiektem, zaraz po  Field Museum i Shed Aquarium,  jest Planetarium Adlera. Wszystkie trzy położone są w bliskiej odległości od siebie przy jednej ulicy Lake Shore Drive. Na dobrą sprawę można spędzić tam cały dzień i jeszcze dłużej.

Poznajecie tego pana?

Taki widok, że można się zapatrzeć.

Adler Planetarium również zbudowano w 1930r na Wystawę Światową. Budynek zaprojektowano i wybudowano w stylu Art déco. Nazwa pochodzi od  pomysłodawcy i fundatora Maxa Adlera. To najstarsze i najstarsze wciąż działające planetarium zbudowane na półkuli zachodniej. 

Pierwsze lunety i instrumenty do pomiaru zjawisk astronomicznych.

Bezcenne starodruki

Poniżej modele ekliptyki i układu słonecznego.

Wszechświat jest ogromny, niemal niepojęty. Biliony galaktyk z miliardami gwiazd i niezliczonymi planetami, a między nimi miliardy lat świetlnych. Film, który był wyświetlany w kinie na ekranie, który jest jednocześnie kopułą wieńczącą dach planetarium, opowiadał o kilku teoriach, które mogą opisywać budowę wszechświata.

Pierwsza z nich zakłada, że nasz wszechświat może być tylko ułamkiem o wiele większego multiwersum i zbiorem wszechświatów oszałamiających w swoim zasięgu. To teoria wieloświatów - multiwersum.

Druga teoria to teoria wszechświatów bąbelkowych znana również jako teroria inflacyjnego wieloświata. Stan, który zaistniał w momencie powstania wszechświata, kiedy rozszerzał się niezwykle szybko i było bardzo gorąco, może być obecnym stanem wszechświata i dopiero kiedy uda mu się wyrwać z jego inflacyjnego stadium, kiedy mógłby się ochłodzić i rozszerzać znacznie wolniej, to byłby jego stan naturalny. Wszechświat w tej teorii jawi się jako wielka kosmiczna piana, a jej bańki jako odrębne wszechświaty w ogromnym morzu ekspansji. Co ciekawe, różne bańki - wszechświaty mogą posiadać różne prawa fizyki.

Trzecia teoria dotyczy multiwersum materii cienia, która stanowi 80% istniejącego wszechświata. Materia ta jest niewidoczna, ale przyciąga to, co jesteśmy w stanie zobaczyć. Jedna z teorii zakłada, że ciemna materia może być materią lustra. Cóż to jest ta materia lustrzana? Nasze prawa fizyki zakładają, że cała materia składa się z protonów mających ładunek dodatni, neutronów (jak sama nazwa wskazuje - neutralny) i elektronów (ujemny). Większe cząstki (protony i elektrony) można rozbić na kwarki górne i dolne. One tworzą znaną nam materię i ich nazwa to pierwsza generacja. Drugą generację tworzą kwarki powtarzalne i dziwne  (górne, dolne i neutrin tau), mion i neutrin mionowy. A trzecią: "górne” i "dolne” oraz tau i neutrino taonowe. To są kwarki, które można zobaczyć jedynie w akceleatorach. Te trzy generacje tworzą kopie siebie nawzajem - lustrzane odbicia lub cienie. 

W astrofizyce jest więc jeszcze wiele do odkrycia i udowodnienia. Świat jest piękny. ✌️